Donanim üzerinden yapilmasi gereken islemleri, yazilim yoluyla islemciye yaptiran modemler - genel ifade edilis sekliyle "software" veya "soft" modemler - piyasada mantar gibi türedi, fiyatlarindan dolayi çok tercih edilir oldu ve sonuçta soft Modemler bazi anlam kargasalarini, daha da önemlisi birkaç sorunu beraberinde getirdi. Aldigimiz modemlerin üzerinde ne ise yaradigini bilmedigimiz HCF, HSF, HSP gibi ifadelerin ne anlama geldigi, "soft mu yoksa hard modem mi?" gibi sorulara adam akilli cevap veremedigimiz su günlerde anlam karmasasi çok fazla. Her kafadan bir ses çikiyor. Bu yazida, "Software ve Hardware Modem nedir? HCF - HSP gibi ifadeler neyi ifade ediyor? Modemin 'hard' veya 'soft' olup olmadigini nasil anlarim? Her USB modem, soft modem midir? Soft modem deyince ne ifade etmek istiyorsunuz?" gibi sorularin hepsine cevap vermeye çalisacagiz. SOFT MODEM NEDIR? Ilk basta, olayi temelden ele alalim ve "software modem veya soft modem nedir?" sorusuna cevap vererek yaziya bir giris yapalim. Bütün modemlerin çalismasi için "temel" olarak sunlara ihtiyaci oluyor: o DSP ( Digital Signal Processor - Sayisal Sinyal Isleme) Ünitesi o Denetçi (controller) o PC ile haberlesebilmesi için uygun bir arabirim (PCI gibi) Normalde, bu islemlerin hepsi 2-3 donanim entegresi tarafindan yapilabiliyor. Gelisen islemciler sayesinde, donanim entegrelerinin yaptigi islemler, yazilim yolu ile islemci tarafindan yapilabiliyor. Ilk etapta "denetçi" yonganin yaptigi islemler yazilim baglantilari yoluyla islemciye yaptirilmaya baslandi ve "controllerless" olarak tabir ettigimiz denetçi yonga tasimayan modemler piyasaya çikti. Iste Software Modem kavrami buradan geliyor; bir entegre tarafindan yapilabilecek bir is, maliyet düsürmek açisindan yazilim yolu ile islemciye yaptiriliyor. Daha sonra bizim üreticiler olayi abarttilar ve modemin kalbi sayilan DSP ünitesinin görevini birkaç yazilim katmani sayesinde islemciye aktardilar ve bu sefer, "harbi soft modem" kavrami ortaya çikti. Software modemin genel olarak açiklanmasi bu sekilde. Olayin farkli yönleri de var. Conexant, eski adiyla Rockwell, software modemlerini iki guruba ayirmis: HCF ve HSF seklinde. HCF'nin tanimini yaparak, biraz da software modemlerin özelliklerinden bahsedelim. HCF teriminin açilimi Host Controlled Family (Türkçesiyle ana sistem islemcisi tarafindan denetlenen modem ailesi). Yani modem üzerinde "normal" sartlarda olmasi gereken denetçi entegrenin yaptigi görevleri islemciye yaptiran modem ailesine verilen genel isim. Modemin kalbi sayilan DSP ünitesini yine üzerinde barindiriyor. Tek yongali, PCI Software modem olarak genel bir tanim da yapilabilir. HSF tanimini yapmadan önce, PCTel'in HSP terimini açiklamak gerekiyor. Iste o vakit HSF'nin de açiklamasini yapmis olacagiz. Zaten HSF ile HSP'nin ayni kategoride oldugunu; sadece farkli firmalarin ayni sey için verdigi farkli isimler oldugunu unutmayin. HSP'nin açilimi, Host Signal Processing. DSP ( Digital Signal Processing ) terimine ne kadar çok benziyor degil mi? Tahmin edeceginiz üzere bu sefer DSP ünitesinin yapacagi islemleri, bilgisayarin ana islemcisine yazilim yoluyla yaptiriyor ve maliyeti daha da düsürüyor. Bu konu ile buldugum dokümanlarda okudugum kadariyla, DSP ünitesinin yapacagi islemleri, ana islemciye yaptirirken, o anda islemcide kullanilmayan komutlarin görev yaptigi söyleniyor. Ne kadar mantikli bilinmez. Ama, düsük hizdaki Pentium MMX ve Pentium II islemcilerde (166MMX - P-II 233 gibi), islemci kullanimin %50 civarina kadar çiktigini da söylemeyi ihmal etmiyorlar. PCTel'in HSP modemlerinin Conexant versiyonu HSF oluyor. Buradan, Conexant'in soft modemlerinin iki guruba ayirdigini, HCF modemlerin, HSP veya HSF modemlere göre daha basarili oldugunu ve HCF'nin islemci kullaniminin çok daha düsük oldugunu anlamak zor degil. Tabii sonuçta soft modem olduklari gerçegini degistirmiyor. Ayni sekilde Motorola'nin SM-56 Modemleri de HSP türünden. Yine, Lucent ve 3Com firmasinin ürettigi ve üzerinde donanim denetçileri bulunmayan modeller de var. Lucent'in ürettigi ve LT Winmodem yongasini tasiyan modemlerin de software tabanli oldugunu ama islemci kullanimin HSP veya HSF tabanli bir modem kadar fazla olmadigini da belirtmek gerekiyor. Dikkat ettiyseniz, soft modemlerden bahsederken, islemlerin hep yazilim yoluyla yapildigindan söz ettik. Soft modemler için yüklediginiz sürücüler, bilgisayariniz ile modem arasinda bir köprü olusturuyor ve tüm isi sürücüler ile, yani yazilim yoluyla hallediyoruz. Eee, o zaman bu sürücüler siz modemi kullanmadiginiz zaman neden aktif olsun? Eger bu isi yazilim hallediyor ise, modemi kullanmadiginiz zaman sürücüler de aktif durumda degildir. Modem üzerinde olmasi gereken denetçinin yapacagi isi yazilima devrettik. Demek istedigimi fazla uzatmadan hemen söyleyeyim: Hani, Internet'e baglan komutunu verdiginizde bilgisayariniz 1-2 saniye donuveriyor ya, iste bu donma aninda, modeminizin sürücüleri islemcinizle irtibata geçiyor. Dikkat ederseniz bir de baglantiyi keserken ayni donma olayi oluyor. Bu konumda ise, sürücüler islemciye elveda diyor. Interenet'e bagli oldugunuz sürede genelde bu donma olayi olmaz. Bakin genelde lafini kullandim. HCF bir modem yani DSP ünitesi olan bir modem kullaniyorsaniz, Internet'e bagli oldugunuz sürede bir donma yasayacaginizi sanmam. Amma ve lakin, HSP türünde, yani DSP ünitesinin görevini islemciye yaptiran bir türden bir modeminiz var ise, baglanti kurulmus halde iken bazen kisa süreli donmalar yasayabilmeniz olasi. Örnegi ben vereyim de siz düsünün: HSP modemle Internet'e bagliyken, MP3 dinliyorsaniz, bir taraftan ICQ açiksa, bir ton program açiksa, izin verin de birazcik donma olsun. Ama HCF modeme sahipseniz, donma olacagini sanmam. Çünkü modem çalisirken, isin büyük bir bölümünü zaten modem üzerinde bulunan DSP ünitesi üstleniyor. Bir de bellek meselesi var. Denetçili modemlerin çogunda RAM bulunuyor. Bunun amaci hem hatta bagli kalma becerisini artirmak, hem de online oyunlarda tampon bellek vazifesi görmek. Hatta bu yüzden bazi markalar bazi modemlerini "gaming modem" diye adlandiriyor (örnegin US Robotics); böyle bir modem sinifi yok ama denetçi ve bellegin online oyunlarda sagladigi avantaji bir pazarlama vasitasi olarak kullaniyorlar. Modemler arasindaki bu soft ve hard ayriminin farkina varan kullanicilar arttikça bazi firmalarin da (örnegin Hayes) bugünlerde denetçili modemlerinin kutularinda bunu özellikle vurguladiklarini ekleyelim. Yazilim olayina dalmisken, soft modemler için bir tane daha önemli avantajdan bahsedeyim. Hardware veya kisaca hard modemlerde, yeni standartlara uymasi açisindan EEPROM bulunur. Örnek isteyecek olursaniz, hani Türkiye'ye bir zamanlar giren harici veya dahili (ISA) USRobotics modemler X2 standardindaydi ve bu modemleri V90 standardina terfi etmek için bir FLASH programini kullanarak gerekli dosyalar ile güncelleme islemini yapiyorduk. Güncelleme islemi sirasinda bir hata olusursa modem kullanilmaz hale geliyordu... Hard modemler için dezavantaj olan bu özellik, soft modemlerde bir avantaj. Firmware (BIOS diye de adlandirabilirsiniz) deyince hemen aklimiza, silinebilir ve tekrar yazilabilir özel bir bellek içerisine yazilan bir programcik akla geliyor. Evet öyle. Ama soft modemler için tanimi biraz farklilastiriyoruz. Soft modemler için firmware, modem ile bilgisayariniz arasinda kurulan bir köprü. Ama bir tür sürücü. Yani yanlis yükleyince bozulmuyor; risk almiyorsunuz. Yanlis yüklerseniz eger, modem çok çok çalismiyor. Dogru sürücüleri ve firmware'i yükleyince pasalar gibi çalismaya devam ediyorsunuz. Olay yazilim, yani sürücüler üzerine kurulu oldugundan bazi uyumsuzluk problemlerinin de beraberinde gelmesi büyük olasilik. Soft modem, neredeyse tümüyle sürücülerin kalitesinin üzerine kurulu. Yani bir uyumsuzluk söz konusu oldugunda suçlanmasi gereken ilk bilesen sürücüler oluyor. Soft modem kullaniyorsaniz eger, sürücüler sizin için çok önemli, bunu unutmayin. USB MODEMLER SOFT MODEM MI? Yeri gelmisken bir konuya daha deginelim. "USB modemler, hard modem midir, soft modem mi?" En basinda seri porta takilan tüm harici modemler ve ISA modemler hard modem mi onu cevaplamak lazim. Harici ve ISA modemlerin çogunda hem DSP hem denetçi var; bu yüzden bunlar hard modem. Ama hepsinde olacak diye bir sart yok. Harici veya ISA modemde de denetçi veya DSP yoksa soft sinifina girebilir. USB modemlerde de durum ayni. Bazilarinda denetçi var, bazilarinda yok. Niso bu konuda biraz sert davranip, "o donma meselesi 1-2 saniye de sürse, beni rahatsiz ediyor" diyor ve denetçisi ve/veya DSP ünitesi bulunmayan modemleri "soft" sinifina sokuyor. Arada keskin bir ayirim yapmakta hakli görülebilir; sonuçta denetçi ve DSP ünitesi içerenlerin daha basarili oldugu açik. Haber guruplarinda, USB modemler ile sorun yasayan arkadas birçok arkadas var. Tartisirken ilginç bir nokta dikkatimi çekti. Sorun yasayan arkadaslarin USB modemlerinde kullanilan entegre genelde Rockwell HCF yongali. Yani, sorunlarin yazilimsal tabanli oldugu çok bariz bir sekilde belli. ELSA MicroLink 56K USB modem ile yaptigim uzun denemelerimde ben bir sorun yasamadim. Sorun yasayan sadece bizim arkadaslar degil. Yabanci haber guruplarinda da benzer bir çok sikayet var. USB modem yongasi üretimi konusunda, Lucent'in Rockwell'e göre daha iyi oldugunu belirtmek istiyorum. Sürücü konusunda da daha iyi. Yabanci haber guruplarinda modem alacaklara Lucent yongasi olmasi öneriliyor siddetle. Rockwell'in (yeni adiyla Conexant'in) problemlerinden bikan arkadaslar var yani. UCUZ ETIN YAHNISI Yazinin basinda, soft modemler ile birlikte birkaç anlam karmasasinin ve sorunlarin da geldiginden bahsetmistik. Saniyorum anlam karmasalarina yeterince degindik. Sorunlardan bahsedelim biraz da. Fazla bir sorun yok aslinda. Bahsedecegimiz birkaç konu daha olacak. Piyasada 15-20 dolara satilan modemler genelde Conexant'in HSF, PCTel'in HSP veya Motorola'nin SM-56 modemlerindendir. Bu tür modemlerin, minimum P166MMX bir bilgisayarda kullanilmasi öneriliyor. Bu tür bir bilgisayarda, bahsettigimiz türden modemler kullandiginizda hattan düsme, sürekli donma, mavi ekran durumlariyla karsilasabilirsiniz. Internet'e baglanirken ve baglantiyi keserken donmalar haricindeki sorunlari giderebilmeniz mümkün. Mavi ekranlar, uyusmazliklar ve hattan düsme problemlerinin bir kismi sürücülerden kaynaklaniyor. Sürücü güncellemesi bütün dertlerinize ilaç gibi gelebilir. Aldiginiz modemin üreticisinin Web sitesine ugrayarak, güncellestirilmis sürücüleri bulmaniz mümkün. Ama 15-20 dolara satilan no-name modemlerden aldiysaniz, bu dediklerimizi unutun. Conexant, Lucent gibi üreticiler modem üretmiyorlar. Modem yongasi üretiyorlar ve üreticilere satiyorlar. Üreticinin sitesini bulamiyorsaniz sansiniz azaliyor. Ama bu üreticiler kendi yongasini tasiyan modemleri için "generic", yani marka bagimsiz, genel sürücüler de çikariyor. Bunlar için; members.cnx.net/reboot/modems/ www.56k.com www.lucent.com www.windrivers.com adreslerine giderek sansinizi deneyin derim. Türkiye'ye gelen modemlerin bir çogu Türkiye hatlarina göre optimize edilmis sürücüleri beraberinde getirmiyor. Kendi ürünleri için, Türkiye hatlarina uygun sürücü gelistiren veya gelistirmeye çalisan çok az firma var. Bizim telefon hatlari biraz parazitlidir ya, öyle her yerde her modem adam akilli çalismaz. Illa ayarlari biraz minciklamaniz gerekiyor. Uygun Init Stringler ile birkaç ayar çekmeniz gerekiyor. Dikkat ettiyseniz, dolayli yoldan hatta düsme problemlerine ve baglanma sorunlari geldik. No-name modem alan kisilerin en çok sikayet ettigi konudur hattan düsme problemi. Hattiniz kötü ise ve modeminiz yüksek hizlarda baglandiginda hattan düsüyorsaniz, baglanti hiziniz düsürmek ise yarayabilir. Bir diger sebep ise ISS'lerden kaynaklanabilir. Mesela, eger baglandiginiz ISS, V.90 standardini düzgün takip etmeyen ekipmana sahip ise - ki bu mümkün - V.90 standardinda baglanmaniz size saglikli bir baglanti sunmayabilir. Dolayisiyla, bazi yerlerde K56FLEX baglanti seklini kullanmak, daha stabil bir baglanti kurmanizi saglayabilir. Bazen Windows, Internet baglantisinda belli bir süre aktivite olmayinca, "yahu bu baglanti artik gitti, koparayim sunu, fatura sismesin" gibi kaygilara kapiliyor. Ve dogal olarak baglantiyi kesiyor. Windows'un bu sekilde hatti koparmasini engellemek için, modemin "Data Terminal Ready Delay" parametresi ('init string'i, Türkçesiyle baslangiç komutlarindan biri) olan S25'i attiriyoruz. Normalde 5 olan bu parametre 60 yapilirsa, modemin aktivite olup olmadigini kontrol etmesi 5 saniyeden 60 saniyeye çikiyor. Bu rakami 255'e kadar attirabilirsiniz. BU AYARLARI NASIL YAPARIM? Hattan düsme problemlerini genel olarak kategorize ettik. Peki bu anlattigimiz islemleri nasil yapacagiz? Her yonga üreticisinin kullandigi Init Stringler farkli. Yani benim Conexant için verecegim Init Stringler, Lucent yongali bir modemde çalismayacaktir. Simdi teker teker, birkaç ayar deneyelim. Bu ayarlari yapmak için: Denetim Masasi - Modem - Özellikler - Baglanti - Gelismis (Control Panel - Modems - Properties - Connection - Advanced) yolunu izliyorsunuz.Buraya kadar geldikten sonra Ilave Ayarlar (Extra Settings) bölümünü göreceksiniz. 1. Baglanti Hizini Düsürmek: Örnegin, sik sik 50.666 bps hizinda baglaniyorsaniz ve bu hizda hep hattan düsme yasiyorsaniz, hizinizi 48.000 ya da 46.000 bps'e düsürmek ise yarayabilir. Hizinizi düsürmek, modemin parazitli hatta kalmasini kolaylastiracaktir; hatta bazi ISS'lere telefon açip sikayet edince bunu önerirler. Hizinizi ayarlamak için Extra Settings bölümüne Conexant modemler için; AT+MS=V90,,,,,46000 yazmaniz yeterli. Bu sekilde 46000 bps'den baglanacaksiniz ve belki de hiç sorun yasamayacaksiniz bir daha. Burada, deneysel bir çalisma yaparak sizin için optimum baglanti hizini bulmaniz olasi. Örnegin, 48000 bps'den baglaninca, hattinizin koptugunu söylüyorsunuz. Yukarida verdigimiz komut ile 46000 bps'de baglanin. Baglantinin performansina bakin. Daha sonra 44000 bps'den baglanin ve baglantiya bir bakin. Hangisi size daha performansi geldiyse, o hizi, sizin bulundugunuz yer ve kullandiginiz modem için baglanilmasi gereken maksimum hiz ilan edin. Lucent Modemler için ise: -V90=# # yerine, asagidaki ifadelerden size uygun olani yazmaniz gerekiyor. 0 V.90 Iptal Edilmis 1 Otomatik Seçim 2 28000 3 29333 4 30666 5 32000 6 33333 7 34666 8 36000 9 37333 10 38666 11 40000 12 41333 13 42666 14 44000 15 45333 16 46666 17 48000 18 49333 19 50666 20 52000 21 53333 Örnegin: -V90=16 yazabilirsiniz. Dedigim gibi, uygun olan degeri siz denemeler ile bulacaksiniz. 2. "Data Terminal Ready Delay" parametresi degerini arttirmak: "Data Terminal Ready Delay" degerini arttirmak için, Extra Settings bölümüne: S25=120 yaziyoruz. 60 degerini 255'e kadar arttirabilirsiniz. Fazla arttirmanin bir sakincasi yok. Lucent ve Conexant (Rockwell) yongasi için farklilik göstermiyor bu parametre. Ama ben Rockwell yongali bir modemde denedim. 3. V.90 yerine, K56FLEX baglantiyi denemek: Biraz önce de bahsettigim gibi, bazen K56FLEX baglantiyi denemek ise yarayabiliyor. Birçok Rockwell modem için geçerli olanlari yukarida tablo 1'de görebilirsiniz. Rockwell HCF için geçerli olanlari ise yukarida tablo 2'de görebilirsiniz. Ya da, Extra Settings bölümüne yazacaginiz su parametre, K56FLEX baglanti için öncelik taniyacaktir: S109=0 S109 parametresinin normal degeri 1'dir. S109=0 komutu, K56FLEX baglantiya öncelik saglayacaktir. Lucent modemler için: s38=# # yazan yere asagidaki uygun rakamlari yazmaniz gerekiyor. 0 K56Flex iptal edilir (V90 -veya- v.34 baglanti için zorlanacaktir) 1 Otomatik Seçim 2 32k 3 34k 4 36k 5 38k 6 40k 7 42k 8 44k 9 46k 10 48k 11 50k 12 52k 13 54k Burada, K56Flex baglanmak ve hangi hizda baglanmak istediginize bagli olarak istediginiz hizi seçin. Ama V90'i iptal etmek için: -V90=0 yazmaniz yeterli. Konuyu biraz dagittik gibi oldu ama çok sorulan sorulardi bunlar. En azindan cevapladigimiz için içimiz biraz rahat olsun. YENI STANDART: V.92 Modemlerden bahsetmisken, Ekim ayi gibi hayatimiza girecek olan V.92 standardindan da bahsedelim biraz. Herkesin en çok sordugu, haber guruplarinda en çok tartisilan bir konu var: " Varolan modemimi V.92 standardinda güncelleyebilecek miyim?" Ilk olarak, V.92 standardinin getirdigi yenilikleri ve güncelleme olasiliginin olup olmadigini tartisalim. 56K modemlerin piyasaya çikmasindan belli bir süre sonra, bir standart olusturulmasi açisindan Conexant ve Lucent tarafindan çikarilan K56Flex standardi, USRobotics tarafindan ortaya çikartilan X2 standardi. Belli bir standart olusmak zorundaydi. X2 standardini destekleyen ekipmanlarin kullanildigi bir ISP'ye, K56Flex standardini destekleyen bir 56K modem ile baglanmak istediginizde, 56K baglanamayacaktiniz. Ortak bir standart olmasi açisindan, V.90 standardi ortaya çikarildi. V.90'nin getirdigi yenilikler çok fazla degildi. Yapilan yenilikler, 56K modemlerin üzerinde kullanilan yongalar tarafindan yapilacak bir isti. Dolayisiyla firmware ve sürücü güncellemesi ile herkes rahatlikla V.90 standardina geçti. Aslina bakarsaniz, 56K'ya hazir olarak üretilen 33.6K USRobotics modemler disinda da firmeware güncellemesi gerekmedi; modem yongasi zaten 56K ise sürücü ile is halledildi. Simdi ise V.92 standardi hayatimiza yerlesmek üzere. Ekim ayi gibi V.92 standardini destekleyen modemler piyasaya sürülecek. Ama ISP'lerin, V.92 standardinin destekleyen ekipmanlara geçmesi biraz daha uzun zaman alacak gibi. V.92, eskiden varolmayan yepyeni özellikleri beraberinde getiriyor. o Upload hizinin 48k'ya çikmasi: Sitesini güncellemek için çok zaman harcayana amatör kullanicilarin hosuna gidecek bir özellik. Getirilen yeni özelliklerden; eskiden 33.6K idi. o Daha hizli 'Handshaking': Internet'e baglanirken bozuk keman sesine benzer bir ses gelir ya, iste o ses ne kadar uzun sürüyorsa, 'handshaking', yani modeminizin karsi makine ile anlasmasi o kadar uzun sürüyor demektir. Bozuk keman sesini artik çok fazla duymayacagiz anlamina geliyor. o Çagri Bekletme Özelligi: Internet'e baglisiniz. O da ne? Telefon geldi. Internet'e baglisiniz ve çok önemli islerle ugrasiyorsunuz. Hiç telas yok. Hemen Internet baglantisini askiya aliyoruz. Kesmiyoruz! Telefon görüsmemizi yapip, baglantimiza tekrar dönüyoruz. Peki bu nasil olacak? ISP'niz, size hatta geri dönmeniz için 0-16 dakika arasi veya süresiz zaman taniyacak. Zaman bitimine yaklasinca, bir yazilim tarafindan uyarilacaksiniz. Gelecek olan yeni standart sadece V.92 degil. V.44 standardi ise, 6:1 oraninda veri sikistirmasina olanak taniyacak. V.42 standardinda bu oran 4:1 idi. 48k hizinda baglandiysaniz, 288kbps veri alinabilecek. Tabii ki bu veri sikistirma orani sizin o andaki gerçek veri alma hiziniza bagli oluyor. Veri sikistirma konusu hakkindaki detayli bilgiler için www.808hi.com adresine gitmeniz, sizler için yararli olacaktir. Çagri bekletme özelligi ve upload hizinin artmasi, teorik olarak su anda modemlerde kullanilan yongalar ile yapilacak islemler degil. Yeni bir yonga dizayni sart gibi gözüküyor. Bu konuda kesin bir bilgi olmamasina ragmen benim tahminlerim bu yönde. Modemler hakkinda sizlerin en çok sordugu sorulari bu yazimizda cevaplamaya çalistik ve yazimizin sonuna geldik. Yeni egitim ve ögretim döneminde tüm ögrenci arkadaslara basarilar

Donanım modemler hakkında geniş bilgi