Manas Destanı Kırgız Türkleri arasında doğan Manas Destanı Kazak-Kırgız Türk kültürü dairesi içinde bugün de bütün canlılığı ile yaşamaktadır. Bu destanı XI ile XII. Yüzyıllarda meydana geldiği düşünülmektedir. Destanın kahramanı Manas da, Oğuz Kağan destanının İslami rivayetindeki ve Satuk Buğra Han gibi islamiyeti yaymak için mücadele eden bir kahramandır. Böyle olmakla beraber Manas destanında İslamiyet öncesi Türk, kültür, inanç ve kabullerinin tamamını görmek mümkündür. Bazı varyantları 400.000 mısra olan Manas destanı Türk Bozkır medeniyetinin Kazak-Kırgız dairesinin kültür belgeseli nitelliğindedir. Türk boylarından biri olan Kırgızların milli destanı, dünya edebiyatının da sayılı şaheserlerinden ve en uzun destanı olan Manas destanı; adını destandaki kahramandan alır. Bu destanı okuyup söyleyenlere de Manasçı denir. Manasçılık, bir sanat ve meslek olarak kabul edilir. Manas Destanı’nda geçen hadiseler, bazı araştırmacılar tarafından Hun dönemine bağlanıyor. Ancak, bu olayların zeminini 9. yüzyıl sonrasına bağlamak daha gerçekçi. 1120’li yıllarda Orta Asya’yı istila ederek Karahanlı ülkesini ele geçiren Moğol Karahitaylar’ın, Kırgızlar üzerine asker göndermesi ve bu sırada yaşanan olaylar Manas Destanı’na kaynaklık eder. Ünlü Türkolog Wilhelm Radloff (1837–1918) Manas Destanı’yla ilgili ilk derlemeyi, Kırgızistan’ın Tokmak şehri güneyindeki Sarı Bağış boyuna mensup bir Manasçıdan 1869’da yaptı. Radloff!un derlediği yedi bölümlük Manas Destanı, toplam 11 bin 454 mısradan oluşuyor. Fakat, Manasçıların okuduğu dize sayısının 16 bin mısra civarında olduğu belirtiyor. Kırgız Türklerinin milli kahramanı Manas’ın etrafında örgülenen Manas Destanı’nın ilk bölümünden itibaren; Manas’ın doğumu, daha beşikte iken konuşmaya başlaması, kâfirleri yeneceğini söylemesi, büyüyüp delikanlı olunca Çinlileri yenmesi, Müslüman yiğit Almabent’le tanışıp birlikte bir çok savaşa girmeleri, Manas’ın evlenmesi, düşmanları tarafından iki defa öldürülmesine karşın tekrar dirilmesi, Mekke’yi ziyaret ve Kâbe’yi tavaf etmesi, lirik bir üslupla anlatılır.

Edebiyat manas destanı